Konferencja nt. 100-lecie Polskich Kolei Państwowych odbyła się w dniu 24 września 2026 roku w Domu Kultury Kolejarza w Krakowie. Konferencja zorganizowana została w ramach uroczystych obchodów jubileuszu PKP, jej organizatorem było Stowarzyszenie Inżynierów i Techników Komunikacji RP Oddział w Krakowie przy udziale Małopolskiej Okręgowej Izby Inżynierów Budownictwa w Krakowie i Kolejowego Towarzystwa Kultury. Dzień konferencji ma szczególne znaczenie – to właśnie 24 września 1926 roku prezydent Ignacy Mościcki podpisał akt powstania Polskich Kolei Państwowych, natomiast pierwszy pociąg wjechał na Krakowski Dworzec w dniu 13 października 1847 r, czyli blisko 80 lat wcześniej.
W konferencji udział wzięło 61 osób, a w tym 12 prelegentów. Wygłoszono 13 referatów, z czego większość (11 tekstów) opublikowano w Wydawnictwie SITK RP Oddział w Krakowie pt. „100-lecie Polskich Kolei Państwowych – Materiały konferencyjne”, przekazanym uczestnikom przed rozpoczęciem obrad.
Obrady konferencji rozpoczął Przewodniczący Komitetu Organizacyjnego Marek Błeszyński, który powitał uczestników i zaproszonych gości, w tym: Józefę Majerczak – Prezes SITK RP Oddział w Krakowie oraz Ireneusza Jasińskiego – Prezesa Oddziału SITK RP w Warszawie. Kol. Marek Błeszyński przedstawił cele konferencji, podziękował uczestnikom za udział, a autorom za przygotowanie referatów i prezentacji.
Po powitaniu uczestników głos zabrała Prezes Oddziału Józefa Majerczak, która całe życie zawodowe pracowała na kolei, w tym na bardzo prestiżowych stanowiskach w PKP Polskie Linie Kolejowe S.A. w Warszawie. Pani Prezes przywitała w imieniu Zarządu Oddziału uczestników konferencji, podkreślając znaczenie pięknego jubileuszu 100-lecia Polskich Kolei Państwowych. Kolejnym gościem, który zabrał głos był Kazimierz Jarosz – Prezes Kolejowego Towarzystwa Kultury. Przywitał wszystkich zgromadzonych i wyraził zadowolenie, że miejscem obrad konferencji jest siedziba Kolejowego Towarzystwa Kultury, zwana Domem Kultury Kolejarza.
Obrady konferencji i prezentacje referatów odbywały się w dwóch sesjach. Tematyka wystąpień obejmowała historyczne uwarunkowania polityczno-gospodarcze i techniczne budowy kolejowych połączeń w Małopolsce. Autorzy omówili wyzwania inżynierskie, jakie występowały podczas budowy połączeń tunelu w Żegiestowie w kierunku bałkańskim, zespołu tuneli we wzgórzu Piaskowiec na linii nr 8, historię Kolei Łupowskiej i linii kolejowej Dęblin Dąbrowa. Dominik Lulewicz przedstawił historyczne uwarunkowania budowy krakowskiego węzła kolejowego od lat 20. XX wieku, a Dominik Galas mówił o infrastrukturze Galicyjskiej Kolei Transwersalnej. Na tym tle Konrad Gawłowski przedstawił bardzo ambitne działania inwestycyjne podejmowane na liniach kolejowych Małopolski i Podkarpacia.
Andrzej Paszke pokazał działania Polskiego Stowarzyszenia Miłośników Kolei związane z gromadzeniem, zachowaniem i restaurowaniem wagonów kolejowych, w tym takich, które liczyły nawet 100 lat i więcej. Marek Moczulski przedstawił interesujące informacje na temat patronów polskich dworców. Ciekawe było również wystąpienie Kazimierza Mazura o sercu i duszy pracowników kolei i ich pojmowaniu służby na kolei. Były dyrektor Zespołu Szkół nr 1 w Krakowie Andrzej Cichoń mówił o problemach średniego (ponadpodstawowego) szkolnictwa kolejowego w Polsce.
Na uwagę zasługują również wystąpienia Arkadiusza Lisowskiego – młodego miłośnika kolei – o działaniach kolejarzy w walce o niepodległość, a także referat Kamili Follprecht, która przedstawiła przykłady akt pracowników kolei w zasobach Archiwum Narodowego w Krakowie i gorąco zaapelowała o przekazywanie rodzinnych pamiątek do zasobów archiwum.
Konferencja zakończyła się wspólnym posiłkiem w restauracji Domu Kultury Kolejarza, podczas którego uczestnicy dzielili się wrażeniami z wysłuchanych, ciekawych wystąpień prelegentów.
Opracowanie: Zofia Bryniarska Koło przy Politechnice Krakowskiej
Zdjęcia Andrzej Głuc
