Kolejna, siódma już edycja konferencji nt.: Aktualne problemy transportu zbiorowego w miastach i aglomeracjach PTZ’26 odbyła się w dniach 8-9 października 2026 roku w sali konferencyjnej w TAURON Arenie w Krakowie przy ul. Lema 7 oraz w Hotelu Swing przy ulicy Dobrego Pasterza 124. Organizatorami konferencji było Stowarzyszenie Inżynierów i Techników Komunikacji RP Oddział w Krakowie przy współudziale Katedry Systemów Transportowych i Logistycznych Politechniki Krakowskiej. Patronat honorowy pełnił dr hab. inż. Filip Pachla, prof. PK – Przewodniczący Rady Małopolskiej Okręgowej Izby Inżynierów Budownictwa, a honorowy protektorat sprawował Komitet Nauki SITK RP. Konferencja objęta była partnerstwem Miasta Krakowa.
Przewodniczącym Komitetu Naukowo-Programowego konferencji był prof. dr hab. inż. Wiesław Starowicz, funkcję Sekretarza Naukowego sprawowała dr inż. Aleksandra Ciastoń-Ciulkin. Prace Komitetu Organizacyjnego odbywały się pod przewodnictwem I wiceprezesa Oddziału SITK RP w Krakowie mgr inż. Grzegorza Dyrkacza, sekretarzem konferencji była dr inż. Sabina Puławska-Obiedowska. Tematyka konferencji obejmowała następujące zagadnienia:
- Rozwój metra w Polsce – plany, uwarunkowania, ograniczenia i wyzwania.
- Rozwój sieci tramwajowych.
- Problemy integracji transportu pasażerskiego na obszarze aglomeracji i regionu, w tym problemy różnorodności ulg w transporcie publicznym z postulatem ich ujednolicenia i uproszczenia.
- Optymalizacja procesów transportu zbiorowego.
- Zbieranie i przetwarzanie danych dotyczących publicznego transportu zbiorowego, w tym Big Data.
- Raportowanie ESG w spółkach realizujących usługi publicznego transportu zbiorowego. Standardy raportowania ESG w transporcie zbiorowym (ESRS i VSME).
- Strategie i narzędzia dekarbonizacji mobilności miejskiej oraz publicznego transportu zbiorowego.
- Odporność systemów transportu zbiorowego na zagrożenia.
- Doświadczenia w przygotowaniu, wdrażaniu i ocenie realizacji planów zrównoważonej mobilności (SUMP).
- Problemy finansowania publicznego transportu zbiorowego.
- Rola i znaczenie transportu kolejowego w obsłudze aglomeracyjnych i regionalnych przewozów pasażerskich.
- Innowacyjne rozwiązania dla transportu zbiorowego (m.in. pojazdy autonomiczne, elektryczne, hybrydowe).
- Dostępność przestrzenna, informacyjna, czasowa i gałęziowa transportu zbiorowego.
- Różne aspekty badania jakości transportu zbiorowego. Parametry jakości w umowach o świadczenie usług przewozowych.
W konferencji uczestniczyły 103 osoby reprezentujące około 35 uczelni, firm i instytucji w całym kraju. Uczestników konferencji oraz obecnych gości specjalnych powitali: Grzegorz Dyrkacz i Sabina Puławska-Obiedowska. W konferencji udział wzięli zaproszeni goście:
- Józefa Majerczak (prezes Stowarzyszenia Inżynierów i Techników Komunikacji RP Oddział w Krakowie),
- prof. Andrzej Szarata (rektor Politechniki Krakowskiej),
- prof. Wiesław Starowicz (Prezes Honorowy SIRK RP, Przewodniczący Komitetu Naukowo-Programowego Konferencji),
- Mirosław Boryczko (wiceprzewodniczący Rady Małopolskiej Okręgowej Izby Inżynierów Budownictwa),
- Tomasz Wójtowicz (zastępca Naczelnika Wydziału Ruchu Drogowego Komendy Miejskiej Policji w Krakowie),
członkowie Rady Naukowej Konferencji:
- Aleksandra Ciastoń-Ciulkin (sekretarz Komitetu Naukowo-Programowego Konferencji),
- prof. Robert Tomanek (były rektor Akademii Ekonomicznej w Katowicach),
- prof. Andrzej Rudnicki (Politechnika Krakowska),
- Piotr Kisielewskiego (profesor Politechniki Krakowskiej),
- Maciej Kruszyna (profesor Politechniki Wrocławskiej),
- Aleksander Sobota (profesor Politechniki Śląskiej, Zastępca Dyrektora ZTM ds. Przewozów w Katowicach),
- Renata Żochowska (profesor Politechniki Śląskiej),
- Andrzej Krych (profesor Politechniki Poznańskiej),
- Daniel Kubek (kierownik Katedry Systemów Transportowych i Logistycznych w Politechnice Krakowskiej),
oraz Partnerzy konferencji: firma Kraków EIB S.A., Wasko S.A., DPK System i Szyby Autobusowe Bis.
Wystąpienia gości specjalnych zainaugurował prof. Andrzej Szarata. Podkreślił znaczenie publicznego transportu zbiorowego w życiu mieszkańców dużych aglomeracji i regionów oddalonych od miast oraz trudności w rozwiązywaniu problemów jakości i dostępności transportu. należy o nich rozmawiać merytorycznie, dyskutować i zderzać spojrzenie praktyków i teoretyków.
Profesor Wiesław Starowicz w imieniu SITK powitał wszystkich uczestników konferencji. Podkreślił, jak ważne jest kolejne spotkanie w tym samym gronie organizatorów i uczestników konferencji. Kończąc wystąpienie życzył wszystkim owocnych obrad.
Józefa Majerczak – Prezes SITK Oddziału w Krakowie stwierdziła, że konferencja PTZ to nie tylko spotkanie merytoryczne, ale również budowanie społeczności miejskiej, a spotkanie praktyki z teorią sprzyja owocnej wymianie doświadczeń. Podkreśliła, że należy trwale budować konferencję, która dobrze jest kojarzona w środowisku, ważne jest też to, że obrady odbywają się w Krakowie. Życzyła uczestnikom owocnych obrad i ciekawych dyskusji.
Kolejnym mówcą był Tomasz Wójtowicz z Komendy Miejskiej Policji w Krakowie, który podkreślił, podając dane statystyczne, wysoki poziom bezpieczeństwa ruchu drogowego w Krakowie. Powiedział: „znamy się na bezpieczeństwie ruchu drogowego, nie znamy się na transporcie i chętnie słuchamy i uczymy się wzajemnie”. Dobra obopólna współpraca, (policji i przedstawicieli miejskiego przewoźnika) od budowy pojazdów szynowych, relacje z pasażerami, poprzez likwidację skutków kolizji i udrożnienie ruchu pozwala na szybkie rozwiązywanie problemów w transporcie miejskim. Życzył ciekawych obrad oraz skutecznych wdrożeń ambitnych projektów.
Dziękując gościom i podsumowując ich wystąpienia Grzegorz Dyrkacz podziękował za zaangażowanie i pracę członkom Komitetu Organizacyjnego. Sabina Puławska-Obiedowska wyraziła zadowolenie z kolejnego spotkania i z udziału tak wielu osób w konferencji. Poinformowała zebranych o programie, sesjach i wycieczkach technicznych zaplanowanych podczas konferencji.
Obrady merytoryczne odbywały się w trzech sesjach w pierwszym dniu obrad i dwóch w drugim dniu, łącznie wygłoszono 24 referaty. Obrady I sesji, dotyczącej problemów metra, prowadził prof. Wiesław Starowicz. Sesję rozpoczął Łukasz Franek, który w przedstawił referacie nt.: Drogowy transport zbiorowy 2030 – technologia, organizacja i pasażer w nowej rzeczywistości wyzwania w zakresie organizacji i koszty realizacji obsługi komunikacyjnej obszarów o różnej gęstości zaludnienia. Maciej Florczak omówił Mobilność mieszkańców metropolii warszawskiej w świetle wyników Warszawskiego Badania Ruchu 2025. Mateusz Szpórnóg pokazał w referacie Metodyka badań mobilności na obszarach słabiej zurbanizowanych i wykluczonych komunikacyjnie, że standardowe metody zawodzą w małych gminach o niewielkiej liczbie mieszkańców. Konrad Niklewicz przedstawił Koszty społeczne dużych realizacji infrastrukturalnych tramwajowych: ograniczenie ryzyk i mitygacja konsekwencji pochylając się nad koniecznością ograniczenia uciążliwości, które dotykają zarówno pasażerów komunikacji miejskiej, jak i kierowców wszystkich pojazdów. Bartosz Uryga (współautor Cyryl Gzyło) omówił w referacie Horyzontalny Rozkład Jazdy z perspektywy organizatora przewozów założenia budowy tego rozkładu. Na zakończenie sesji Robert Tomanek pokazał Korzyści organizacyjne i społeczne raportowania ESG przez komunalnych operatorów transportu zbiorowego – perspektywa standardu VSME i gorąco przekonywał do zalet raportowania ESG.
W dyskusji, jaka wywiązała się na koniec sesji Mariusz Soboń zadał pytanie, czy transport autonomiczny może być aplikowany w naszym klimacie, gdy zimą występują opady śniegu. W odpowiedzi Łukasz Franek powiedział, że w Stavanger w Norwegii były już przeprowadzane testy na śniegu. Pytano Macieja Florczaka, gdzie w warszawskich badaniach ruchu kwalifikowano hulajnogi i dlaczego udział ruchu rowerowego w przedstawionych wynikach wynosił zaledwie 2,5 %, chociaż warszawska infrastruktura jest bardzo dobrze rozwinięta i na wysokim poziomie. Na koniec Aleksander Sobota pytał, jak w Warszawie wygląda planowanie zamknięć torowych. Uzyskał odpowiedź od Konrada Niklewicza, że jest to proces wielomiesięcznych przygotowań z naciskiem, aby same remonty odbywały się w okresie letnim, choć często trzeba je przekładać na inne okresy, gdyż brakuje specjalistycznych brygad, odpowiednich maszyn i urządzeń.
Po zakończeniu I sesji odbyła się wycieczka po TAURON Arenie Kraków – największej hali widowiskowo-sportowej w Polsce. Przewodnikiem był Hubert Kapuściński (główny specjalista w Dziale Marketingu, Sponsoringu i PR), który przekazał wiele ciekawych informacji na temat funkcjonowania Areny, parametrów technicznych obiektu, a także wyzwań, z jakimi na co dzień mierzą się organizatorzy różnorodnych wydarzeń.
Przewodniczącym II Sesji był prof. Robert Tomanek, zaprezentowano w niej sześć referatów dotyczących kształtowania sieci transportu szynowego w miastach. W pierwszym wystąpieniu w tej sesji Michał Mirosław próbował odpowiedzieć Gdzie kończy się tramwaj, a zaczyna metro?, pokazując duże zróżnicowanie środków transportu, niejednolite kryteria kwalifikacji i nazewnictwa oraz proponując możliwe kryteria podziału. Maciej Kruszyna przedstawił Koncepcję kolei podziemnej dla Wrocławia. W kolejnych dwóch referatach pod wspólnym tytułem Kształtowanie sieci tramwajowych Andrzej Rudnicki omówił Zasady planowania tras i wskazał na to, że zasady mają różnoraki charakter, dotyczą kwestii: przestrzennych, funkcjonalnych (w tym integracyjnych i niezawodnościowych), środowiskowych i techniczno-realizacyjnych, a Andrzej Krych Przesłanki badań operacyjnych w kształtowaniu tych sieci, w których podstawowymi wskaźnikami planistycznymi są: roczna liczba pasażerów, praca przewozowa i prędkość komunikacyjna. Następnie Andrzej Kisielewski pokazał Nowości oprogramowania DPK System dla organizatorów i operatorów transportu zbiorowego. Na koniec tej sesji Krzysztof Dąbrowski przedstawił referat Nowoczesna dyspozytornia dla transportu zeroemisyjnego, w którym pokazał pierwszy polski system automatycznego zarządzania zajezdnią ASOZ opracowany i wdrożony przez firmę WASKO S.A.
W III sesji przedstawiono cztery referaty, obradom przewodniczył prof. Aleksander Sobota. W pierwszym referacie Marek Woszczyna omówił Cyberbezpieczeństwo systemów IT w transporcie publicznym – przygotowanie do wymagań Cyber Resilience Act oraz budowanie odporności cyfrowej operatorów transportu. Następnie Piotr Kisielewski (współautorzy: Marek Karkula, Jerzy Duda, Iwona Skalna, Adam Redmer) przedstawił referat Planowanie zadań pojazdów komunikacji miejskiej z możliwością przesunięć czasowych kursów – badania symulacyjne dla rzeczywistych danych dużych systemów transportowych. Na zakończenie sesji Aleksander Sobota (współautorzy: Renata Żochowska, Piotr Soczówka) w referacie Model odporności systemu publicznego transportowego na zakłócenia operacyjne omówił, jakie zmiany organizacji rynku usług przewozowych na przykładzie organizatora ZTM Katowice, przyczyniły się do uzyskania zabezpieczenia ciągłości usług przewozowych w przypadku występowania zakłóceń operacyjnych o dużym zasięgu, a także tych trwających długi okres.
Wieczorem uczestnicy konferencji zostali zaproszeni na uroczystą kolację w najwyższym punkcie widokowym Krakowa: UnityEye Kraków, gdzie znajduje się restauracja i sky bar z widokiem na całe miasto.
Kolejnego dnia obrady w sesji IV prowadził prof. Maciej Kruszyna. W kolejnych pięciu referatach autorzy omawiali: Maciej Szkoda – Autonomiczne metro w Krakowie: wyzwania techniczne i prawne wdrożenia do eksploatacji, Tomasz Czauderna – Utrzymanie infrastruktury miejskiego transportu szynowego na przykładzie Krakowa, Marek Bauer – Koncepcja poprawy warunków ruchu autobusów w obrębie węzła Nowy Kleparz w Krakowie, Ziemowit Pliszewski – Doświadczenia w eksploatacji autobusów wodorowych, Michał Kurzydło (współautor: Sabina Puławska-Obiedowska) – Ocena dostępności pasażerskiej infrastruktury kolejowej z wykorzystaniem analiz sieciowych GIS – studium przypadku miasta Chorzów.
W dyskusji poruszano zagadnienia dotyczące wyzwań prawnych, technologicznych i technicznych związanych z budową autonomicznego metra w Krakowie i kroków, jakie są podejmowane wspólnie przez Kraków i Warszawę, aby te problemy sukcesywnie rozwiązywać.
W ostatniej sesji zaprezentowano cztery referaty. Obradom przewodniczyła Sabina Puławska-Obiedowska. Pierwszy referat Jak opóźnienia w miejskim transporcie zbiorowym wpływają na decyzje podróżnych? Wyniki badań w Krakowie i Monachium zaprezentował Konrad Chwastek (współautor: Arkadiusz Drabicki). Przedmiotem badań były wyzwania, jakie dla podróżnych stanowią nagłe opóźnienia, odwołania kursów i niepewność podróży. Wykazane zostały podobieństwa zachowań pomiędzy obydwoma miastami i ogólna skłonność do kontynuacji podróży publicznym transportem zbiorowym podczas zakłóceń oraz wyraźna preferencja pewności czasu opóźnienia. W kolejnym referacie nt. Wpływ kolei aglomeracyjnej na zmiany zachowań transportowych w aglomeracji krakowskiej Aleksandra Ciastoń-Ciulkin (współautor: Sabina Puławska-Obiedowska) przedstawiła wyniki badań ankietowych zachowań transportowych deklarowanych przez pasażerów wszystkich trzech linii aglomeracyjnych funkcjonujących w aglomeracji krakowskiej. Badania ponad 3,5 tys. pasażerów pokazały, że kolej ogranicza napływ samochodów do Krakowa (ponad 42,6 % ankietowanych podróżnych posiada samochód, ale wybiera dojazd koleją) i ogranicza efekt wykluczenia transportowego (10,7 % ankietowanych zrezygnowałoby z dojazdu, gdyby nie było oferty kolejowej). Następnie Jacek Chmielewski (współautor: Izabela Drobek) w referacie Macierz to za mało. Co zamiast? Program badawczy Orange i Politechniki Krakowskiej pokazał, jak można wykorzystać dane telefonii komórkowej do oceny wielkości przemieszczeń. Na zakończenie Mariusz Soboń przedstawił referat Czasowo-przestrzenna analiza wykorzystania hulajnóg współdzielonych w Krakowie i pokazał, że dane GBFS wystarczają do odtworzenia źródeł i celów podróży hulajnogami elektrycznymi bez jakiejkolwiek umowy z operatorem – pod warunkiem odpowiedniego odfiltrowania danych, co pozwoli określić kiedy w Krakowie korzysta się ze współdzielonych hulajnóg elektrycznych, gdzie podróże zaczynają się i kończą oraz gdzie można spodziewać się większej liczby wypożyczeń i zwrotów hulajnóg.
Dyskusję podsumowującą obrady całej konferencji moderował prof. Wiesław Starowicz dziękując wszystkim za obecność, udział w konferencji i przedstawione prezentacje. Zaapelował o sformułowanie wystąpień w formie pisemnej, dzięki czemu będą one mogły zostać opublikowane w kolejnym numerze kwartalnika Transport Miejski i Regionalny i być dostępne dla dużej liczby czytelników.
Ostatnim punktem programu konferencji była wycieczka techniczna, w której uczestnicy konferencji przejechali kilka przystanków po nowej, oddanej do użytku kilkanaście dni wcześniej (26 września 2026 r.), linii tramwajowej z Mistrzejowic do ulicy Mogilskiej. Na przystanku podziemnym pod Rondem Polsadu odbyło się zwiedzanie dyspozytorni, a przedstawiciele firmy Gülermak (która budowała linię, a obecnie zarządza jej eksploatacją) i Zarządu Transportu Publicznego w Krakowie odpowiadali na pytania uczestników wycieczki.
Opracowanie: Zofia Bryniarska Koło przy Politechnice Krakowskiej
Zdjęcia Jan Zych, Edyta Paś
