Sprawozdanie – NOVKOL’25 | SITK RP Oddział w KRAKOWIE

W dniach 3-5 grudnia 2025 roku w Zakopanem odbyła się XXIV Konferencja Naukowo-Techniczna NOWOCZESNE TECHNOLOGIE I SYSTEMY ZARZĄDZANIA W TRANSPORCIE SZYNOWYM NOVKOL, zorganizowana przez Stowarzyszenie Inżynierów i Techników Komunikacji Rzeczpospolitej Polskiej Oddział w Krakowie we współpracy z Politechniką Krakowską – Katedrą Dróg, Kolei i Inżynierii Ruchu, PKP Polskie Linie Kolejowe S.A. oraz Małopolską Okręgową Izbą Inżynierów Budownictwa Krakowie. Obrady konferencji odbywały się w Hotelu Nosalowy Dwór Resort & Spa.

Partnerem Głównym konferencji było Województwo Małopolskie.

Konferencja została objęta Patronatem Honorowym przez: Dariusza Klimczaka – Ministra Infrastruktury; Krzysztofa Jana Klęczara – Wojewodę Małopolskiego; Łukasza Smółkę – Marszałka Województwa Małopolskiego; Ignacego Górę – Prezesa Urzędu Transportu Kolejowego; Tadeusza Rysia – Przewodniczącego Państwowej Komisji Badania Wypadków Kolejowych; Andrzeja Szaratę – Rektora Politechniki Krakowskiej; Piotra Wyborskiego – Prezesa Zarządu PKP Polskie Linie Kolejowe S.A.; Mariusza Dobrzenieckiego – Prezesa Krajowej Rady Polskiej Izby Inżynierów Budownictwa; Adama Wielądka – Honorowego Przewodniczącego UIC; Jacka Pasia – Prezesa Stowarzyszenia Inżynierów i Techników Komunikacji RP.

Partnerstwo nad wydarzeniem objęło Miasto Kraków. Konferencja została objęta Protektoratem przez Komitet Nauki Stowarzyszenia Inżynierów i Techników Komunikacji RP.

W pracach Komitetu Naukowo-Programowego konferencji uczestniczyli: prof. dr hab. inż. Andrzej Szarata (Rektor Politechniki Krakowskiej) – Przewodniczący, dr hab. inż. Włodzimierz Bednarek (Politechnika Poznańska), dr hab. inż. Piotr Chrostowski, prof. PG (Politechnika Gdańska), prof. dr hab. Juliusz Engelhardt, prof. zw. (Uniwersytet Szczeciński), prof. dr hab. inż. Kazimierz Furtak (Politechnika Krakowska), dr hab. inż. Piotr Kisielewski, prof. PK (Politechnika Krakowska), dr hab. inż. Andrzej Kochan, prof. uczelni (Politechnika Warszawska), dr hab. Piotr Kozioł, prof. PK (Politechnika Krakowska), dr hab. inż. Maciej Kruszyna, prof. PWr (Politechnika Wrocławska), dr Jakub Majewski, Przewodniczący Rady Naukowej Zintegrowanej Sieci Kolejowej CPK, dr hab. inż. Andrzej Massel (Instytut Kolejnictwa), dr hab. inż. Waldemar Nowakowski, prof. URad (Uniwersytet Radomski), dr hab. inż. Filip Pachla, prof. PK (Politechnika Krakowska), prof. dr hab. inż. Elżbieta Pilecka (Politechnika Krakowska), prof. dr hab. inż. Marek Sitarz (Akademia WSB w Dąbrowie Górniczej), prof. dr hab. inż. Wiesław Starowicz (Politechnika Krakowska), dr hab. inż. Michał Strach, prof. AGH (Akademia Górniczo-Hutnicza im. S. Staszica w Krakowie), dr hab. inż. Maciej Sułowicz, prof. PK (Politechnika Krakowska), prof. dr hab. inż. Antoni Tajduś (Akademia Górniczo-Hutnicza im. Stanisława Staszica w Krakowie), prof. dr hab. inż. Adam Wysokowski (Uniwersytet Zielonogórski).

Patronatem Medialnym Konferencję objęli: Nowoczesne Budownictwo Inżynieryjne, Portal Magiczny Kraków, Przegląd Komunikacyjny, Transport Miejski i Regionalny oraz Sektor Kolejowy.

Komitet Organizacyjny pracował w następującym składzie:

Przewodnicząca – Józefa Majerczak
Sekretarz organizacyjny – Janina Mrowińska
Członkowie: Beata Blak, Marek Błeszyński, Jerzy Hydzik, Anna Karpierz, Łukasz Kwapień, Sergiusz Lisowski, Zbigniew Marzec, Karol Nędza, Michał Patla, Sabina Puławska-Obiedowska, Józef Wieczorek, Włodzimierz Żmuda

Tematyka poruszana na konferencji obejmowała w szczególności zagadnienia:

Nowoczesne technologie w projektowaniu, budowie, utrzymaniu, diagnostyce i eksploatacji infrastruktury szynowej oraz taboru szynowego do przewozu osób i rzeczy, w tym:

Realizacja inwestycji kolejowych obecnej perspektywy, plany i programy rozwoju infrastruktury kolejowej do roku 2030 (z perspektywą do roku 2032) oraz Strategia Rozwoju Infrastruktury Kolejowej na okres do 2050 roku.
Programy inwestycyjne w aktualnym otoczeniu gospodarczym i geopolitycznym Polski i Unii Europejskiej, w tym przedsięwzięcia związane z transformacją sektorów gospodarczych, dekarbonizacją transportu szynowego i rozwojem kolei opartej o odnawialne źródła energii (farmy wiatrowe, fotowoltaiczne, technologia wodorowe, jądrowe) oraz ochroną środowiska (drgania, hałas).
Infrastruktura podwójnego zastosowania (dual use) – rola infrastruktury kolejowej dla obronności państwa.
Zintegrowana Sieć Kolejowa, m.in. KDP, CPK – nowe podejście do planowania rozwoju kolei w Polsce.
Zagadnienia związane z infrastrukturą kolejową m.in.: nawierzchnia, obiekty inżynieryjne (w tym tunelowe), srk, energetyka, telekomunikacja, informatyka, geoinformatyka, w tym stan i plany wdrożenia systemu ERTMS i plany wdrożenia systemu zasilania prądem przemiennym 25kV 50Hz.
Inwestycje w kolejowe łańcuchy dostaw i logistykę – rozwój intermodalnych terminali przeładunkowych, centrów logistycznych oraz innych rozwiązań wspierających przewozy towarowe.
Nowoczesne rozwiązania i innowacje w maszynach i urządzeniach do utrzymania infrastruktury kolejowej, szczególnie na liniach zmodernizowanych.
Rozwój transportu szynowego w aglomeracjach i poprawa dostępności w regionach, w tym doświadczenia w oparciu o realizowane infrastrukturalne inwestycje kolejowe.
Metro w Krakowie? Aspekty przygotowania tej inwestycji – aktualny stan prac, harmonogram, finansowanie.
Nowoczesne rozwiązania w taborze kolejowym, w tym rozwój technologii wodorowej.
Proces transformacji cyfrowej systemu kolejowego – cyfryzacja opisu infrastruktury, cyfryzacja i automatyzacja prowadzenia ruchu kolejowego, cyfryzacja architektury systemu kierowania i sterowania oraz interfejsów.
Programy cyfryzacji transportu szynowego wspomagające diagnostykę i utrzymanie infrastruktury kolejowej, planowanie przewozów oraz zarządzanie taborem.
Potencjał i wyzwania związane z wdrożeniem AI w branży kolejowej – aspekty prawne oraz bezpieczeństwo, koszty i bariery organizacyjne.
Integracja danych i platformy cyfrowe w kolejnictwie – budowa wspólnych platform danych dla przewoźników, zarządców infrastruktury i pasażerów.
Cyberbezpieczeństwo w transporcie szynowym.
Potrzeby zmian w przygotowaniu kadry do realizacji zadań w transporcie szynowym tj. kształcenie na poziomie szkół średnich i wyższych oraz uprawnienia budowlane (projektowe i wykonawcze).

Konferencja zgromadziła 783 osoby, repezentujące 254 firmy i instytucje. Uczestnicy konferencji to przedstawiciele: spółek PKP Polskie Linie Kolejowe S.A., Grupy PKP S.A., CPK, przewoźników, uczelni wyższych, Instytutu Kolejnictwa, firm projektowych, produkcyjnych i wykonawczych z Polski, Austrii i Niemiec zajmujących się problematyką wdrażania nowych technologii na kolei.

Goście konferencji

Swoją obecnością, rangę konferencji podkreślili:

Ignacy Góra – Prezes Urzędu Transportu Kolejowego
Tadeusz Ryś – Przewodniczący Państwowej Komisji Badania Wypadków Kolejowych, MSWiA
Piotr Wyborski – Prezes Zarządu PKP Polskie Linie Kolejowe S.A.;
Małgorzata Kuczewska-Łaska – Członek Zarządu PKP PLK S.A.– Dyrektor ds. finansowych;
Maciej Kaczorek – Członek Zarządu PKP PLK S.A – Dyrektor ds. strategii i rozwoju;
Krzysztof Waszkiewicz – Członek Zarządu PKP PLK S.A – Dyrektor ds. utrzymania infrastruktury;
Andrzej Szarata – Rektor Politechniki Krakowskiej;
Piotr Rachwalski – Członek Zarządu CPK;
Zbigniew Szafrański – Przewodniczący Rady Nadzorczej CPK;
Filip Pachla – Wiceprezes Krajowej Rady Polskiej Izby Inżynierów Budownictwa;
Mirosław Boryczko – Przewodniczący Rady Małopolskiej Okręgowej Izby Inżynierów Budownictwa w Krakowie;
Marita Szustak – Prezes Izby Gospodarczej Transportu Lądowego;
Adrian Furgalski – Prezes Zarządu Zespołu Doradców Gospodarczych TOR;
Jacek Paś – Prezes Stowarzyszenia Inżynierów i Techników Komunikacji RP;
Wawrzyniec Wychowański – Sekretarz Generalny SITK RP

Referaty, przygotowane w rekordowej liczbie 68, zostały wygłoszone w dziewięciu sesjach merytorycznych, przy czym Sesja III, IV i V odbywały się równoległe:

SESJA I: TRANSPORT SZYNOWY – SZANSE I ZAGROŻENIA
SESJA II: INWESTYCJE W TRANSPORCIE SZYNOWYM, NOWOCZESNE TECHNOLOGIE
SESJA III A: MOSTY, NAWIERZCHNIA, PODTORZE
SESJA III B: INNOWACJE W KIEROWANIU I STEROWANIU RUCHEM KOLEJOWYM
SESJA IV A: PROBLEMATYKA TRANSPORTOWA Z PERSPEKTYWY BRANŻY TABORU SZYNOWEGO
SESJA IV B: 10 LAT OŚRODKA CERTYFIKACJI TRANSPORTU NA WYDZIALE TRANSPORTU POLITECHNIKI WARSZAWSKIEJ – DOŚWIADCZENIE, PRAKTYKA, ROZWÓJ
SESJA V A: INFRASTRUKTURA TRANSPORTU SZYNOWEGO, DIAGNOSTYKA
SESJA V B: CYFRYZACJA W TRANSPORCIE SZYNOWYM
SESJA VI: KOLEJE DUŻYCH PRĘDKOŚCI – WYZWANIA, ROZWIĄZANIA I INNOWACJE pod patronatem merytorycznym Centralnego Portu Komunikacyjnego

Artykuły przygotowane na konferencję zostały opublikowane w Wydawnictwie Stowarzyszenia Inżynierów i Techników Komunikacji Rzeczpospolitej Polskiej Oddział w Krakowie, 296 strony zawierającym 16 artykułów recenzowanych, 7 streszczeń referatów wygłoszonych na konferencji, 1 prezentację i 1 PRO MEMORIA.

ARTYKUŁY RECENZOWANE

Przemysław Brona, Michalina Chrzanowska, Marta Rogowska-Jędra Analizy ruchowo-eksploatacyjne dla wielotorowych odcinków linii kolejowych
Andrzej Chudzikiewicz, Ignacy Góra, Jerzy Lejk Uwarunkowania wprowadzenia pełnej autonomii w warunkach Metra Warszawskiego
Piotr Fielek Kolej jako źródło drgań dla istniejących budynków. Prognoza oddziaływań na przykładzie kolei dużych prędkości
Kamil Hajduk, Sławomir Grulkowski, Christoph Gramowski, Michał Bukała Znaczenie tłumienia drgań szyn w procesie redukcji hałasu
Tomasz Lisowicz Nowoczesne metody określenia wymiarów geometrycznych podkładów i podrozjazdnic strunobetonowych
Michał Pawłowski Nieznaczne poszerzanie torowiska
Janusz Rymsza Nowe podejście do utrzymania mostów i wiaduktów kolejowych
Tomasz Siwowski Ocena przydatności eksploatacyjnej istniejących mostów kolejowych
Tomasz Siwowski Typowe mosty kolejowe w ciągu KDP w Niemczech i Chinach
Juliusz Sołkowski, Piotr Kozioł, Rafał Sieńko, Łukasz Bednarski, Filip Janowiec Ciągły geometrycznie światłowodowy czujnik temperatury, odkształceń i kształtu DTES do zastosowań w kolejnictwie
Michał Strach Diagnostyka farm fotowoltaicznych z wykorzystaniem UAV na potrzeby zasilania infrastruktury kolejowej – studium przypadku
Małgorzata Urbanek, Filip Janowiec Analiza doboru rozwiązań rozjazdów na podstawie wybranych postępowań przetargowych
Paweł Wontorski, Magdalena Dzierżak-Wontorska Koordynacja branży srk z innymi branżami w projektowaniu obiektów kubaturowych z uwzględnieniem wymagań RCA-CPK
Paweł Wontorski, Wiktor Lebiedziński Integracja BIM i technologii VR w projektowaniu i eksploatacji systemu srk
Paweł Wontorski, Przemysław Majdak, Wiktor Lebiedziński, Patryk Bartuzi BIM w projektowaniu systemu srk na przykładzie wybranej stacji kolejowej
Adam Wysokowski Wpływ korozji na nośność i trwałość zmęczeniową stalowych mostów kolejowych

REFERATY WYGŁOSZONE NA KONFERENCJI – STRESZCZENIA

Radosław Burak-Romanowski, Michał Majka Innowacyjne podejście do diagnostyki prewencyjnej w obszarze utrzymania urządzeń sieci trakcyjnej
Juliusz Engelhardt Znaczenie obronne transportu kolejowego w świetle zagrożeń militarnych na wschodniej flance NATO
Piotr Kisielewski, Jerzy Duda, Marek Karkula, Iwona Skalna Perspektywa zastosowań sztucznej inteligencji we wspomaganiu przewozów kolejowych
Maciej Kruszyna Znaczenie sprawności kolejowych węzłów aglomeracyjnych dla strategicznej efektywności zintegrowanej sieci kolejowej w Polsce
Andrzej Massel Modernizacja i rozbudowa infrastruktury a konkurencyjność kolejowych przewozów pasażerskich
Łukasz Rawicki Rola i znaczenie badań NDT w sektorze kolejowym
Marek Sitarz Transformacja zielonej energii w transporcie

PREZENTACJE

Karol Trzoński Analiza Raportów PKBWK za lata 2024-2025
PRO MEMORIA Mgr inż. Stanisław Waligóra

XXIV edycja Konferencji Naukowo-Technicznej „Nowoczesne Technologie i Systemy Zarządzania w Transporcie Szynowym NOVKOL 2025”, zgodnie z wieloletnią tradycją, stała się kluczową platformą wymiany wiedzy, doświadczeń i poglądów w zakresie najbardziej innowacyjnych rozwiązań w technologiach, infrastrukturze, zarządzaniu i planowaniu w transporcie szynowym. Dyskutowano również o taborze szynowym oraz problematyce przewozów pasażerskich i towarowych. Program szczegółowy obejmował szerokie spektrum zagadnień: od rozwoju infrastruktury kolejowej, taboru i przewozów, po kwestie bezpieczeństwa, cyberbezpieczeństwa oraz transformacji energetycznej. Tegoroczna konferencja kolejny raz okazała się rekordowa pod względem liczby uczestników – w wydarzeniu wzięły udział aż 783 osoby, w tym przedstawiciele 254 firm. Rekordowa była też liczba przygotowanych i wygłoszonych referatów, których zaprezentowano łącznie 68. Konferencja składała się z 9 sesji merytorycznych oraz trzech paneli dyskusyjnych, oferując uczestnikom bardzo szeroki i zróżnicowany zbiór tematów.

W tegorocznym programie konferencji szczególnie mocno wybrzmiały tematy związane z szeroko pojętym bezpieczeństwem. Prezentowano kluczowe dla kraju znaczenie obronne transportu kolejowego, wyzwania związane z cyberbezpieczeństwem, a także koncepcję infrastruktury podwójnego zastosowania m.in. w projektach Centralnego Portu Komunikacyjnego (CPK) oraz potencjał wykorzystania elementów metra jako schronów. Ważne głosy związane były także z perspektywami rozwoju Kolei Dużych Prędkości (KDP) w Polsce, ze szczególnym uwzględnieniem statusu Projektu „Y” (Warszawa – Łódź – Poznań/Wrocław). Dyskutowano przede wszystkim o wyzwaniach technicznych i organizacyjnych, a także o długoterminowej wizji planowania strategicznego infrastruktury kolejowej w ramach projektu Zintegrowana Sieć Kolejowa, mającego na celu stworzenie stabilnego planu rozwoju po 2035 roku. Tematy, które dotyczyły KDP powiązane były z planami budowy CPK i temu zagadnieniu dedykowano całą sesję. Ważnym elementem merytorycznym konferencji była nowoczesna i innowacyjna diagnostyka infrastruktury kolejowej, koncentrująca się na predykcyjnym utrzymaniu. Ponadto wystąpienia poświęcone cyfryzacji i sztucznej inteligencji podkreśliły potencjał tych technologii we wspomaganiu przewozów (np. optymalizacja rozkładów jazdy, planowanie załóg). Nie zabrakło również miejsca na zagadnienia związane z nawierzchnią kolejową i podtorzem, a szczególnie dużo uwagi w tej edycji poświęcono tematyce mostowej. Tradycyjnie wiele tematów dotyczyło aktualnych technologii prowadzenia prac budowlanych, montażowych i utrzymania infrastruktury kolejowej.

Bardzo dużym zainteresowaniem cieszył się panel dyskusyjny na koniec pierwszego dnia konferencji. Uczestników przyciągnął temat panelu: „Metro w Krakowie”, gdzie oprócz szerokiej dyskusji poświęconej tej problematyce, szczegółowo omówiono Studium Kierunków Rozwoju Metra w Krakowie oraz uwarunkowania wprowadzenia pełnej autonomii na planowanej IV linii Metra Warszawskiego.

Tradycyjnie dużą uwagę słuchaczy przykuwało wystąpienie Prezesa Zarządu PKP Polskie Linie Kolejowe S.A., związane z inwestycjami, bezpieczeństwem i eksploatacją infrastruktury kolejowej w Polsce.

Uroczystego otwarcia konferencji i powitania gości dokonała Józefa Majerczak – Przewodnicząca Komitetu Organizacyjnego Konferencji i Prezes SITK RP Oddział w Krakowie. Podczas otwarcia głos zabrali zaproszeni goście: Tadeusz Ryś – Przewodniczący Państwowej Komisji Badania Wypadków Kolejowych, Piotr Rachwalski – Członek Zarządu Centralnego Portu Komunikacyjnego, profesor Andrzej Szarata – Rektor Politechniki Krakowskiej, profesor Filip Pachla – Wiceprezes Krajowej Rady Polskiej Izby Inżynierów Budownictwa, Mirosław Boryczko – Przewodniczący Rady Małopolskiej Okręgowej Izby Inżynierów Budownictwa w Krakowie, dr inż. Jacek Paś – Prezes Stowarzyszenia Inżynierów i Techników Komunikacji RP, Adrian Furgalski – Prezes Zarządu Zespołu Doradców Gospodarczych TOR.

Wojewoda Małopolski, Pan Krzysztof Jan Klęczar, skierował do organizatorów i uczestników konferencji list, w którym podziękował za zaproszenie, wyraził swoją życzliwość oraz życzył owocnych obrad. Pismo odczytała Pani Urszula Sroka, Kierownik Urzędu Wojewódzkiego.

Miłym wydarzeniem zwieńczającym otwarcie konferencji było złożenie życzeń, wręczenie kwiatów i statuetek dla firm i instytucji obchodzących w tym roku swoje jubileusze.

Dr inż. Jacek Paś – Prezes SITK RP wraz z Profesorem Wiesławem Starowiczem – Prezesem Honorowym SITK RP wręczyli statuetki ERNEST firmom, za zasługi dla Stowarzyszenia Inżynierów i Techników Komunikacji RP z okazji:

80-lecia Kolejowych Zakładów Nawierzchniowych „Bieżanów” Sp. z o.o. – na ręce Rafała Leszczyńskiego – Prezesa Grupy KZN Bieżanów;
80-lecia Politechniki Krakowskiej – na ręce Profesora Andrzeja Szaraty – Rektora Politechniki Krakowskiej;
10-lecia Track Tec Construction Sp. z o.o – na ręce Marity Szustak – Prezesa Zarządu Track Tec Construction.

Statuetki Oddziału SITK Kraków – Złoty Smok wręczyli Profesor Wiesław Starowicz – Prezes Honorowy SITK RP oraz Józefa Majerczak – Prezes Oddziału SITK RP w Krakowie firmom z okazji:

85-lecia Nasycalni Podkładów w Czeremsze Sp. z o.o. na ręce Ryszarda Sokołowskiego – Prezesa Nasycalni Podkładów w Czeremsze;
80-lecia Kolejowych Zakładów Nawierzchniowych „Bieżanów” Sp. z o.o. dla Ryszarda Leszczyńskiego – byłego Prezesa KZN Bieżanów;
10-lecia Ośrodka Certyfikacji Transportu na Wydziale Transportu Politechniki Warszawskiej na ręce prof. Andrzeja Kochana – Dyrektora Ośrodka Certyfikacji;
20-lecia Czasopisma: Nowoczesne Budownictwo Inżynieryjne i Portalu: NBI.com.pl na ręce Mariusza Karpińskiego-Rzepy – Dyrektora Generalnego Wydawnictwa NBI Media.

Merytoryczną część konferencji poprzedziła Sesja Otwierająca, która spotkała się z bardzo dużym zainteresowaniem. W jej ramach wystąpili:

Piotr Wyborski – Prezes Zarządu PKP Polskie Linie Kolejowe S.A. W swoim wystąpieniu omówił kluczowe zagadnienia związane z bieżącą realizacją inwestycji oraz planami Spółki na kolejne lata. Poinformował uczestników o rekordowej liczbie postępowań przetargowych – w roku 2025 ogłoszono przetargi o łącznej wartości 27 mld zł. Przedstawił również działania dotyczące wdrażania nowoczesnych metod utrzymania infrastruktury, w tym cyfryzacji procesów diagnostyki i planowania robót, automatyzacji obchodów torów (AOT) oraz automatycznego nastawiania przebiegów. Podkreślił także zaangażowanie Spółki w międzynarodowe inicjatywy, takie jak konsorcjum EULYNX, którego celem jest standaryzacja cyfrowych interfejsów systemów sterowania ruchem kolejowym.
Marita Szustak – Prezes Zarządu Izby Gospodarczej Transportu Lądowego Skupiła się na wspólnych inicjatywach branży budowlanej i kolejowego transportu towarowego. Postulowała wprowadzenie systemowych zmian w finansowaniu inwestycji kolejowych, które zapewniłyby stabilny rozwój sektora – m.in. poprzez utworzenie Funduszu Kolejowego. Przedstawiła również najważniejsze postulaty dla rozwoju kolejowego transportu towarowego, ujęte w dokumencie „Piątka dla kolejowego transportu towarowego”.

Pierwszy dzień konferencji obejmował dwie sesje merytoryczne oraz panel dyskusyjny, a dominującą tematyką były zagadnienia związane z transportem szynowym, a w szczególności poruszano następujące kwestie:

Sesja I: Transport szynowy – szanse i zagrożenia. Sesja rozpoczęła się od przedstawienia ogólnego stanu kolei w Polsce (przewozy pasażerskie, transport ładunków, infrastruktura, inwestycje). Omówiono także perspektywy rozwoju sektora zarówno w latach najbliższych jak i wieloletniej perspektywie. Poruszono temat znaczenia obronnego transportu kolejowego w kontekście zagrożeń militarnych na wschodniej flance NATO, podkreślając kluczową rolę polskiej infrastruktury, w tym Przesmyku Suwalskiego. Dyskutowano również o konieczności zapewnienia stabilnego finansowania rozwoju kolei oraz wyzwaniach stojących przed infrastrukturą krytyczną. Przedstawiciele branży producenckiej zaprezentowali swoje spojrzenie na rozwój systemów kierowania ruchem oraz nawierzchni Kolei Dużych Prędkości. Omówiono także projekt automatyzacji obchodów torowych (AOT), jako rozwiązanie umożliwiające cyfrową diagnostykę infrastruktury poprzez zautomatyzowane pomiary wideo-inspekcyjne wspierane przez AI. Podkreślono, że wdrożenie tego systemu pozwoli znacząco ograniczyć konieczność obecności pracowników bezpośrednio na torach.

Sesja II: Inwestycje w transporcie szynowym, nowoczesne technologie. W centrum uwagi znalazła się transformacja energetyczna w transporcie, wynikająca z rosnących kosztów energii oraz wymogów regulacyjnych UE, zmierzających do osiągnięcia neutralności klimatycznej do 2050 r. Podczas sesji zwracano uwagę na wyniki badań porównujących konkurencyjność kolejowych przewozów pasażerskich wobec samochodów osobowych. Wskazano, że kolej jest obecnie szczególnie atrakcyjna na średnich i długich dystansach, a kluczowe dla jej dalszego wzrostu są inwestycje w infrastrukturę i tabor, zwłaszcza linie dużych prędkości. Dyskutowano o scenariuszach modernizacji sieci kolejowej, których nadrzędnym celem powinna być poprawa jakości oferty przewozowej – przede wszystkim skrócenie czasu przejazdu i niezawodność. Ważnym wątkiem sesji były także zagadnienia związane z cyberbezpieczeństwem w transporcie szynowym, w tym konieczności wdrożenia dyrektywy NIS2 i rozporządzenia CRA.

Sesję zakończyły dwie prezentacje – pierwsza z nich dotyczyła infrastruktury podwójnego zastosowania (dual-use) w ramach projektu CPK, która powinna dodatkowo spełniać wymagania wojskowe, w tym dla dróg startowych i strefy cargo. Natomiast druga prezentacja dotyczyła potencjału rozwiązań w zakresie sterowania ruchem kolejowym na rynku polskim.

Panel dyskusyjny: Metro w Krakowie. Debata na zakończenie pierwszego dnia konferencji rozpoczęła się od wystąpień wprowadzających, które dotyczyły planów rozwoju metra w dwóch kluczowych miastach. Omówiono uwarunkowania wprowadzenia pełnej autonomii na poziomie GoA4 w Metrze Warszawskim na przykładzie planowanej IV linii. Podkreślono, że będzie to swoisty „cywilizacyjny skok”, który znacząco zwiększy bezpieczeństwo i przepustowość systemu. Podkreślono, iż rozwiązanie to wpisuje się w światowe trendy – w 2023 roku aż 60 aglomeracji miejskich posiadało linie metra w pełni autonomiczne.

Następnie przedstawiono Studium Kierunków Rozwoju Metra w Krakowie, wskazując na konieczność budowy metra w celu ograniczenia podróży samochodem i obsługi kluczowego korytarza Nowa Huta – centrum. Podkreślano, iż analizy w Krakowie wskazały na korytarz Ruczaj – Kliny jako najbardziej efektywny dla pierwszej linii metra, ze względu na duże potoki pasażerskie, prostą trasę oraz ogromny potencjał rozwojowy miasta w tym obszarze.

W dalszej części panelu głos zabrali: prof. Andrzej Chudzikiewicz z Metra Warszawskiego, dr inż. Jerzy Lejk – Prezes Metra Warszawskiego, prof. Andrzej Massel – Dyrektor Instytutu Kolejnictwa, Maciej Olek – Członek Zarządu Budimex S.A., Marek Grochowicz – Dyrektor Wydziału Strategii i Funduszy Europejskich w Urzędzie Miasta Krakowa. Dyskusję poprowadził prof. Andrzej Szarata, Rektor Politechniki Krakowskiej. Paneliści podjęli dyskusję na temat szans i wyzwań dotyczących planowanej budowy krakowskiego metra. Podczas dyskusji szczególnie zwracano uwagę na konieczność wykorzystania doświadczeń z budowy metra w Warszawie, a także innych europejskich miast, zbliżonych specyfiką do Krakowa.

Środa zakończyła się uroczystą kolacją w hotelu, z Gwiazdami Wieczoru: Muńkiem Staszczykiem, Kasią Kowalską oraz Kamilem Bednarkiem, zaproszonymi przez firmy obchodzące jubileusze: KZN Bieżanów i Nasycalnię Podkładów w Czeremsze.

Drugi dzień konferencji był niezwykle intensywny. Organizatorzy, podobnie jak w roku ubiegłym, przewidzieli dodatkowe sesje, które odbyły się w formule równoległej. Poruszano w nich szerokie spektrum zagadnień, w tym:

Sesja III A: Mosty, nawierzchnia, podtorze. Ta sesja inżynieryjna koncentrowała się na utrzymaniu i modernizacji infrastruktury. Poruszono temat nieznacznego poszerzania torowiska (do 15% pierwotnej szerokości) w celu modernizacji nawierzchni, co okazuje się konieczne przy podnoszeniu jej standardu konstrukcyjnego lub zmianie rozstawu torów. Przedstawiono analizę doboru rozwiązań rozjazdów, wskazując na możliwość stosowania różnych typów konstrukcyjnych (np. krzyżownice manganowe monoblokowe) oraz wyzwania wynikające z interpretacji przepisów w praktyce projektowej.

Zaprezentowano nowe podejście do utrzymania mostów i wiaduktów kolejowych, które ma zapobiec nieuzasadnionym rekomendacjom rozbiórki istniejących obiektów poprzez uwzględnianie historycznych norm obciążeń do oceny nośności eksploatacyjnej. Podczas sesji zwrócono uwagę na istotne zagrożenia dla konstrukcji mostowych, w szczególności na korozję, która prowadzi do redukcji przekroju czynnego i gwałtownego pogorszenia trwałości zmęczeniowej stalowych elementów konstrukcji, przyspieszając inicjację pęknięć. Podkreślano, że korozja powierzchni poziomej przebiega 1,5 do 2 razy szybciej niż na powierzchniach pionowych. W kontekście KDP, porównano typowe rozwiązania mostowe stosowane w Niemczech i Chinach, rekomendując niemieckie wzorce (obiekty półintegralne i zintegrowane) ze względu na ich ekonomię i trwałość.

Przedstawiciele producentów i wykonawców zaprezentowali swoje rozwiązania i wdrożenia geotechniczne oraz technologie redukcji drgań stosowane na liniach kolejowych.

Sesja III B: Innowacje w kierowaniu i sterowaniu ruchem kolejowym. Sesja skupiła się na cyfryzacji i standaryzacji systemów sterowania ruchem kolejowym. Przedstawiono zagadnienia koordynacji międzybranżowej w projektowaniu obiektów kubaturowych (LCS, OCS), zwłaszcza w świetle wymagań RCA-CPK, mających na celu ujednolicenie projektowania instalacji srk, elektroenergetyki i teletechniki. Zaprezentowano studium przypadku zastosowania technologii BIM w projektowaniu systemu srk, podkreślając jej wartość jako bazy danych do analiz, weryfikacji kolizji i badań widoczności sygnalizatorów. Omówiono również integrację BIM z technologią VR (wirtualna rzeczywistość) i gamifikacją do celów szkoleniowych i optymalizacji rozmieszczenia urządzeń operatorskich. Podkreślano, iż obecnie kluczowym kierunkiem rozwoju jest przyjęcie standardu EULYNX przez PKP Polskie Linie Kolejowe S.A., co ma umożliwić ujednolicenie cyfrowych interfejsów systemów srk, a w konsekwencji obniżenie kosztów i ograniczenie zależności od dostawców. Przedstawiono również analizy ruchowo-eksploatacyjne dla wielotorowych odcinków linii kolejowych, wskazując, że układy liniowe są najbardziej odporne na opóźnienia dla pociągów pasażerskich. Również w tej sesji przedstawiciele branż zaprezentowali swoje portfolio i produkty, w tym wysokojakościowe kable i przewody mające zastosowanie w infrastrukturze kolejowej, a także systemy automatycznego monitorowania i wykrywania wykroczeń na przejazdach kolejowo-drogowych.

Sesja IV A: Problematyka transportowa z perspektywy branży taboru szynowego. Sesja koncentrowała się na taborze i związanych z nim technologiach. Na wprowadzeniu do sesji głos zabrał dr inż. Ignacy Góra – Prezes Urzędu Transportu Kolejowego, który poruszał kwestie bezpieczeństwa w transporcie kolejowym. Odnosząc się do statystyk dotyczących wypadków na przejazdach kolejowo-drogowych, wskazywał na postęp jaki nastąpił na polskiej kolei w tym obszarze na przestrzeni 100 lat. W dalszej części sesji przedstawiono osiągnięcia i plany PKP Intercity do 2030 roku. Obejmują one m.in. zwiększenie liczby pasażerów, uruchomienie nowych połączeń międzynarodowych (Polska-Niemcy, Polska-Ukraina, Polska-Litwa od grudnia 2025 r.) oraz inwestycje w nowoczesny tabor – w tym zakup EZT o prędkości 320 km/h oraz lokomotyw wielosystemowych. Dyskutowano o wpływie prędkości na konstrukcję pojazdów, a także o możliwości przyspieszenia procesów produkcji pojazdów szynowych poprzez automatyzację i robotyzację (np. spawanie laserowe, prostowanie indukcyjne). Ciekawe wystąpienie dotyczyło zastosowania nowych technologii w celu zwiększenia możliwości poboru energii elektrycznej z sieci trakcyjnej, w tym zaprezentowano innowacyjne rozwiązania techniczne dla obciążalności linii trakcyjnych. Na zakończenie sesji swoje rozwiązania zaprezentowały firmy, przedstawiając nowoczesne technologie w zakresie utrzymania infrastruktury kolejowej. Wśród nich znalazły się m.in. technologie polimerowe, umożliwiające szybkie reagowanie na osiadania podtorza i gruntu. Nie mogło zabraknąć także informacji związanych z materiałami dla budownictwa inżynieryjnego i komunikacyjnego; zaprezentowano produkty niezbędne przy budowie dróg, mostów, kanałów, konstrukcji podziemnych oraz przy naprawie i modernizacji konstrukcji betonowych.

Sesja IV B: 10 lat Ośrodka Certyfikacji Transportu na Wydziale Transportu Politechniki Warszawskiej. Sesja stanowiła podsumowanie dekady działalności Ośrodka Certyfikacji Transportu (OCT) na Wydziale Transportu Politechniki Warszawskiej. Ośrodek pełni funkcję Jednostki Notyfikowanej (NoBo NB 2856) oraz Jednostki Wyznaczonej (DeBo). Omówiono zakres działalności OCT, obejmujący weryfikację podsystemów interoperacyjności (Sterowanie, Infrastruktura, Energia) oraz pełnienie funkcji Jednostki Oceniającej (AsBo) w obszarze oceny bezpieczeństwa i ryzyka zgodnie z regulacjami CSM-RA. Podkreślono wyzwania związane ze współpracą z Jednostką Oceniającą, w tym potrzebę unikania dublowania prac i prawidłowego zarządzania dokumentacją. Na zakończenie części merytorycznej sesji odbyło się bardzo miłe wydarzenie, podczas którego dyrektor OCT prof. Andrzej Kochan wręczył podziękowania podmiotom branżowym współpracującym z Ośrodkiem Certyfikacji Transportu.

Tradycyjnie swoje rozwiązania zaprezentowały także firmy. Podczas wystąpień ich przedstawicieli omówiono problematykę certyfikacji i współpracy z Jednostką Oceniającą. Ciekawe wystąpienie dotyczyło stosowania rozwiązań do tłumienia drgań szyn, gdzie pokazano skuteczne metody redukcji hałasu poprzez zastosowanie tłumików szynowych. Uczestnicy tej sesji mieli okazję także zapoznać się z nowoczesnymi technologiami prefabrykowanymi stosowanymi w transporcie szynowym, w tym z rozwiązaniami dotyczącymi płyt torowych.

Sesja V A: Infrastruktura transportu szynowego, diagnostyka. Sesja poświęcona była zagadnieniom zaawansowanej diagnostyki i utrzymania infrastruktury kolejowej. Na początku przedstawiono studium przypadku diagnostyki farm fotowoltaicznych z wykorzystaniem UAV (dronów) na potrzeby zasilania infrastruktury kolejowej. Podkreślono efektywność fotogrametrii i termowizji w wykrywaniu usterek diod bocznikujących i defektów wewnętrznych. Omówiono również projekt ciągłego geometrycznie, światłowodowego czujnika DTES dla toru bezstykowego, który pozwala na precyzyjny pomiar odkształceń i temperatury na dużych długościach, co ma istotne znaczenie dla diagnostyki torów kolejowych. Dyskutowano o znaczeniu sprawności kolejowych węzłów aglomeracyjnych – ze szczególnym uwzględnieniem Wrocławia – jako kluczowym czynniku strategicznej efektywności sieci kolejowej. Postulowano konieczność separacji ruchu lokalnego od dalekobieżnego.

Zaprezentowano także innowacyjne podejście do diagnostyki prewencyjnej sieci trakcyjnej z użyciem bezzałogowych statków powietrznych i AI, którego celem jest automatyczna identyfikacja kluczowych usterek. Omówiono rolę badań NDT (Non-Destructive Testing), takich jak badania ultradźwiękowe w zapewnieniu bezpieczeństwa taboru. Kontynuując temat diagnostyki elementów infrastruktury transportu szynowego zaprezentowano nowoczesny system określania wymiarów geometrycznych podkładów, oparty o skaning laserowy. Rozwiązanie to zapewnia bardzo wysoką dokładność pomiarów, znacząco przyspiesza proces pomiarowy, eliminując przy tym możliwości pomyłek. Na zakończenie sesji poruszono temat wpływu drgań generowanych przez kolej na budynki i ludzi w nich przebywających. Wskazano, iż w przypadku nowoprojektowanych linii kolejowych prognozę wpływu drgań należy wykonywać metodami analitycznymi oraz z wykorzystaniem symulacji.

Sesja V B: Cyfryzacja w transporcie szynowym. Ta sesja koncentrowała się na wyzwaniach i trendach cyfrowych. Omówiono stan aktualny oraz kluczowe kierunki związane z cyfryzacją, zwrócono uwagę na potrzebę przejrzystości w wydatkach na IT z wykorzystaniem metodyki Technology Business Management i narzędzi takich jak Apptio. Kluczowe było wystąpienie o cyberodporności, w tym o konieczności stosowania rozwiązań typu „Cyfrowy Bunkier” do ochrony krytycznych danych przed atakami (np. ransomware), co jest istotne dla ciągłości działania różnych systemów. Zwracano dużą uwagę na potencjał sztucznej inteligencji we wspomaganiu przewozów kolejowych, podkreślając jej rolę w optymalizacji rozkładów, predykcyjnym utrzymaniu (redukcji kosztów i zmniejszania awarii) oraz zarządzaniu ruchem. Na zakończenie przewidziano panel dyskusyjny związany z cyfryzacją kolei. W gronie panelistów zasiedli prof. Marek Pawlik – Z-ca Dyrektora Instytutu Kolejnictwa, Adam Smyczyński z Biura Informatyki PKP Polskie Linie Kolejowe S.A., Mateusz Malinowski z CPK oraz prelegenci tej sesji, a byli nimi: Zbigniew Szafrański – Przewodniczący Rady Nadzorczej CPK, Jacek Baldy – Doradca Zarządu Pixel Sp. z.o.o., Marcin Bielecki z IBM, Paweł Berus z DELL, prof. Dariusz Czerwiński z Politechniki Lubelskiej oraz dr inż. Przemysław Kornatowski z Politechniki Warszawskiej. Podczas panelu prowadzono ożywioną dyskusję dotyczącą stanu obecnego, wyzwań, postępu oraz planów na przyszłość w zakresie szeroko rozumianej cyfryzacji kolei i wykorzystania sztucznej inteligencji.

Sesja VI: Koleje dużych prędkości – wyzwania, rozwiązania i innowacje. Sesja odbyła się pod patronatem CPK i stanowiła podsumowanie najważniejszych projektów związanych z rozwojem KDP w Polsce. Przedstawiono szczegółowy status Projektu „Y” (Warszawa – Łódź – Wrocław/Poznań), który ma być najbardziej zaawansowaną linią KDP w Polsce. Podano postępy w pracach projektowych (uzyskanie decyzji środowiskowych, planowane przetargi na roboty budowlane od grudnia 2025 r.). Podkreślono, że Linia Y będzie dostosowana do prędkości 350 km/h, a na odcinku Łódź-Wrocław przewidziano możliwość prowadzenia ruchu towarowego intermodalnego. Omówiono rolę Zintegrowanej Sieci Kolejowej (ZSK) jako długoterminowego planu rozwoju infrastruktury po 2035 roku. Podano, iż na podstawie prognoz ruchu, Linia Y może obsłużyć nawet ponad 70 tys. pasażerów na dobę na odcinku Warszawa-CPK-Łódź do 2050 roku, a KDP ma potencjał przejęcia około 25% podróży lotniczych w Europie Środkowo-Wschodniej. Dyskutowano również o roli Zespołów Zintegrowanych CPK w procesie projektowym, które mają zapewnić lepszą koordynację działań oraz wypracowanie jednolitych standardów technicznych.

Czwartkowy panel dyskusyjny miał charakter podsumowujący i podobnie jak dzień wcześniej wzbudził duże zainteresowanie. Dyskutowano w tematach poruszanych podczas wszystkich sesji dnia, a moderatorami omawianych zagadnień byli przewodniczący poszczególnych sesji. Przysłuchując się głosom prelegentów i uczestników podczas panelu oraz poszczególnych sesji, można stwierdzić, że kluczowe dla rozwoju polskiego transportu szynowego pozostają inwestycje w Koleje Dużych Prędkości oraz cyfryzacja i automatyzacja, a w obliczu rosnących zagrożeń militarnych i cyberataków bezpieczeństwo infrastruktury powinno być traktowane priorytetowo. Dyskusja – gdyby nie ograniczenia czasowe – zapewne potrwałby o wiele dłużej. Na zakończenie panelu podsumowano część merytoryczną konferencji i sformułowano wnioski, które po opracowaniu redakcyjnym zostaną opublikowane.

Drugi dzień konferencji zakończył się koleżeńską kolacją w hotelu, uświetnioną występem zespołu OMEN BAND, który zapewnił wyjątkową oprawę muzyczną spotkania.

W piątek, ostatniego dniu konferencji, organizatorzy przygotowali wycieczkę techniczną na skocznię im. Stanisława Marusarza – Wielką Krokiew. Uczestnicy mieli okazję zwiedzić obiekt oraz wysłuchać ciekawych informacji dotyczących jego historii i funkcjonowania.

Interesującą częścią wycieczki był spacer do Doliny Białego, gdzie zażywając świeżego powietrza była okazja, aby podziwiać piękno tatrzańskiej przyrody i nieco odetchnąć od bardzo napiętego programu konferencji.

Tradycją tej konferencji stały się konkursy, w tym roku zorganizowano dwa. Pierwszy dotyczył najbardziej innowacyjnego referatu przygotowanego przez młodych inżynierów (do 35 roku życia). Aby dodatkowo zachęcić uczestników do aktywności, został ogłoszony drugi konkurs p.n. „Aktywny uczestnik” skierowany do wszystkich uczestników. Jego formuła polegała na zbieraniu pieczątek na specjalnie przygotowanej „Karcie aktywnego uczestnika” podczas odwiedzania stoisk wystawców. Warunkiem udziału w losowaniu nagród było zgromadzenie co najmniej 15 pieczątek. Losowanie upominków odbyło się podczas czwartkowej kolacji koleżeńskiej.

Podobnie jak w latach ubiegłych, również w tym roku dyskusje prowadzono także w kuluarach. Można stwierdzić, iż problematyka poruszanych zagadnień była bardzo szeroka i w pełni wpisywała się w tematykę konferencji, koncentrującej się na nowoczesnych technologiach i systemach zarządzania w transporcie szynowym.

Konferencja zgromadziła 254 firmy i instytucje, w tym 48 Partnerów Konferencji (1 Generalny, 6 Diamentowych, 4 Złotych, 23 Oficjalnych oraz 14 Partnerów Konferencji). Firmy zaprezentowały swoje osiągnięcia i wyroby w formie prezentacji, filmów oraz stoisk wystawowych.

GENERALNY PARTNER KONFERENCJI:

Kolejowe Zakłady Nawierzchniowe „Bieżanów” Sp. z o.o.
Nasycalnia Podkładów w Czeremsze Sp. z o.o.

DIAMENTOWY PARTNER KONFERENCJI:

Budimex S.A.
Centralny Port Komunikacyjny Sp. z o.o.
Grupa ZUE
Kombud Group S.A.
P.U.T. GRAW Sp. z o.o. A GOLDSCHMIDT COMPANY
Track Tec S.A.

ZŁOTY PARTNER KONFERENCJI:

ALSTOM Polska S.A.
Przedsiębiorstwo Budownictwa Komunikacyjnego „MOSTKOL” Sp. z o.o.
Przedsiębiorstwo Handlowo-Usługowe RAMATECH- INSTAL s.c.
STRABAG Sp. z o.o.

OFICJALNY PARTNER KONFERENCJI:

ARROW/IBM
ARROW/DELL
AARSLEFF Sp. z o.o.
ASMO Sp. z o.o.
BAHATI RAIL Sp. z o.o.
EPUFLOOR Sp. z o.o.
Firma Towowo-Spawalnicza „SPAW – TOR”
Geobear Sp. z o.o.
Gripple Sp. z o.o.
HUFGARD POLSKA Sp. z o.o
INFRACERT TSI Sp. z o.o.
INTOP Warszawa” Sp. z o.o.
Lifton Polska Sp.J.
Primost Południe Sp. z o.o.
Primost Serwis Sp. z o.o.
Przedsiębiorstwo Robót Telekomunikacyjnych i Elektroenergetycznych „PROTEL” Sp. z o.o.
SBM Sp. z o.o.
TERGON Sp. z o.o.
TINES Rail S.A.
Tremco CPG Poland Sp. z o.o.
Wytwórnia Podkładów Strunobetonowych „STRUNBET” Spółka z o.o.
Zakłady Kablowe BITNER Sp. z o.o.

PARTNER KONFERENCJI:

ASTE Sp. z o.o.
ATLAS Poland Sp. z o.o.
Bioeko Grupa TAURON Sp. z o.o.
BUDOKOP GEOTECHNIKA Sp. z o.o.
DWD Service Sp. z o.o.
Geotronics Dystrybucja Sp. z o.o.
Griltex Polska Sp. z o.o.
GSBK Dynamika Sp. z o.o.
Przedsiębiorstwo Napraw i Utrzymania Infrastruktury Kolejowej Kraków Sp. z o.o.
SOSNOWSKI Sp. z o.o. Sp.k.
System7 Railtechnology GmbH
Tensar Polska Sp. z o.o.
UNIBEP S.A.
ViaCon Polska Sp. z o.o.

Opracowali: Sergiusz Lisowski – Sekretarz merytoryczny konferencji, Janina Mrowińska – Sekretarz organizacyjny konferencji

Wnioski z konferencji

Komisja wnioskowa w składzie:

prof. dr hab. inż. Andrzej Szarata (Rektor Politechniki Krakowskiej)

prof. dr hab. inż. Adam Wysokowski (Uniwersytet Zielonogórski, Przewodniczący ZMRP)

dr hab. inż. Andrzej Kochan, prof. PW (Politechnika Warszawska)

dr hab. inż. Michał Strach, prof. AGH (AGH)

dr hab. inż. Maciej Sułowicz, prof. PK, Dziekan Wydziału Inżynierii Elektrycznej i Komputerowej

Krzysztof Waszkiewicz (Członek zarządu PKP Polskie Linie Kolejowe S.A.

Piotr Rachwalski, (Członek Zarządu Centralny Port Komunikacyjny sp. z o.o.)

mgr inż. Radosław Burak-Romanowski (PKP Polskie Linie Kolejowe S.A. Biuro Energetyki)

dr inż. Sabina Puławska-Obiedowska (Politechnika Krakowska, Katedra Systemów Transportowych)

dr inż. Beata Blak (PKP Polskie Linie Kolejowe S.A, Biuro Nieruchomości, Geodezji i Geoinformacji)

mgr inż. Sergiusz Lisowski (Politechnika Krakowska, Katedra Dróg, Kolei i Inżynierii Ruchu)

przedstawia następujące wnioski:

1. Podstawą efektywnej gospodarki i bezpieczeństwa na kolei są:

Infrastruktura punktowa, terminale intermodalne, punkty ładunkowe i bocznice;
Obniżenie kosztów dostępu do infrastruktury i energii trakcyjnej;
Postęp technologiczny, odnowa taboru i rozbudowa floty oraz cyfryzacja i automatyzacja procesów logistycznych;
Ustanowienie i wdrożenie korytarzy kolejowych dla transportu ciężkiego;
Inwestycje i działania utrzymaniowe ukierunkowane na produktywność przewozów towarowych.

2. Fundamentem stabilnego rozwoju polskiego budownictwa kolejowego są:

Systemowe zmiany finansowania inwestycji kolejowych – Fundusz Kolejowy;
Kompleksowe rozwiązanie problemu waloryzacji kontraktów;
Wzmocnienie mechanizmów wspierających eksport polskich firm budowlanych;
Uproszczenie i standaryzacja procedur administracyjnych;
Jakość i wycena usług intelektualnych.

3. Konieczne jest tworzenie przewidywalnego i stabilnego prawodawstwa wspierającego proces inwestycyjny (szczególnie w odniesieniu do dużych inwestycji infrastrukturalnych takich jak metro), zarówno ze strony Zamawiającego jak i Wykonawcy.

4. Należy wspierać proces wdrażania autonomicznych pociągów metra i rozwijać otoczenie prawne wzmacniające trendy rozbudowy autonomii.

5. Istotna jest efektywność zarządzania przewozami, odporność (niezawodność i punktualność) oraz informacja pasażerska na miarę XXI wieku.

6. Aktualnie wielkość przewozów samochodowych jest ponad 8 krotnie większa od przewozów kolejowych. Nie osiągniemy celów klimatycznych w transporcie bez zwiększania roli kolei. Pierwszym warunkiem wzrostu przewozów kolejowych są parametry i stan infrastruktury, dlatego tak istotna jest sprawna realizacja inwestycji. Efektywna realizacja inwestycji kolejowych wymaga ciągłości i stabilności finansowania. W rozwijaniu przewozów towarów koleją nie wystarczy skupienie się na intermodalnych, musi powstać alternatywa dla przewozów drogowych do magazynów i centrów logistycznych. Kolej powinna nawiązać współpracę z deweloperami przemysłowymi. Powinny powstać rozwiązania systemowe, które będą wspierać zmianę podziału zadań przewozowych w transporcie ładunków.

7. Ważne jest dążenie do wypracowania jak najefektywniejszych standardów koordynacji współpracy branży srk z innymi branżami.

8. Ważne jest wypracowanie wspólnej i jednolitej (ustandaryzowanej) listy właściwości (cech) urządzeń srk.

9. Przy projektowaniu aplikacji systemu ETCS, niezależnie od zagadnień bezpieczeństwa należy badać efektywność proponowanych rozwiązań z punktu widzenia zasad ruchowych. Niezbędny jest rozwój narzędzi symulacyjnych pozwalających na takie badania uwzględniających polskie realia prowadzenia ruchu kolejowego.

10. Należy prowadzić badania w zakresie możliwości wykorzystania systemu ATO na polskiej sieci kolejowej. W planach transformacji cyfrowej należy uwzględniać zapotrzebowanie na odpowiedniej jakości dane cyfrowe opisujące infrastrukturę cyfrową.

11. Należy prowadzić przygotowania do skutecznego wprowadzenia specyfikacji EULYNX do wymagań PKP Polskie Linie Kolejowe S.A. w zakresie interfejsów dla systemów srk instalowanych w Polsce.

12. Dane cyfrowe opisujące infrastrukturę kolejową powinny być używane wielokrotnie, należy unikać tworzenia danych cyfrowych okazjonalnie dla pojedynczych kontraktów. Należy zapewnić metody walidacji wiarygodności i aktualności danych przez ich wielokrotne użycie.

13. Należy prowadzić badania nad zasadami projektowania linii kolejowych wykorzystującymi możliwości technologii BIM.

14. Należy opracować wytyczne zarządcy infrastruktury (międzybranżowe) w projektowaniu – jednolite dla CPK i PKP Polskie Linie Kolejowe S.A.

15. Wzorem zagranicznych doświadczeń należy wdrożyć BIM w projektowaniu srk. Należy rozważyć jedną wspólną bibliotekę elementów BIM (2D i 3D) dla zarządców infrastruktury i CPK.

16. Infrastruktura kolejowa może być infrastrukturą podwójnego zastosowania, jak w przypadku infrastruktury wybudowanej w ramach CPK. Ważne są przepisy oraz szczegółowe parametry, jakie musi spełnić taka infrastruktura dla dróg, terminali, układu torów, itp.

17. Wdrożenie metodyki BIM w projektowaniu i utrzymaniu urządzeń sterowania ruchem powinno być elementem szerszej strategii cyfryzacji infrastruktury kolejowej, obejmującej także obiekty inżynieryjne, systemy energetyczne, geoinformację oraz budowę bliźniaków cyfrowych dla kluczowych linii i węzłów. Spójne modele danych ułatwią integrację informacji projektowej, pomiarowej i eksploatacyjnej oraz zwiększą efektywność procesów inwestycyjnych i utrzymaniowych.

18. Zachodzi potrzeba rozbudowy linii kolejowych do układów wielotorowych. W celu określenia prognozowanego natężenia ruchu pociągów poszczególnych kategorii, należy przeprowadzić analizy: popytu, techniczne oraz ruchowe.

19. Ważne jest podjęcie działań administracyjnych i rozwiązań technicznych, a także edukacyjnych i społecznych celem zwiększania bezpieczeństwa na przejazdach kolejowo-drogowych.

20. W odniesieniu do istniejących kolejowych obiektów inżynieryjnych należy stosować inne wymagania niż do obiektów nowoprojektowanych. Jest to szczególnie ważne przy określaniu bezpieczeństwa użytkowania istniejących mostów i wiaduktów kolejowych.

21. Należy w trybie pilnym opracować zalecenia dotyczące korozji dla stalowych mostów kolejowych. Są one niezbędne jako instrukcja wykorzystywana do oceny rodzajów korozji i jej stopni przy przeglądach obiektów inżynieryjnych, w tym dla inspektorów.

22. Jest wskazane kontynuowanie tematyki mostów i wiaduktów kolejowych podczas kolejnych edycji konferencji.

23. Należy opracować kolejne dokumenty w postaci wzorców i standardów MI dotyczące kolejowych obiektów inżynieryjnych, budowanych na terenach zagrożonych powodziami, w celu zapewnienia ich bezpieczeństwa w sytuacjach kryzysowych.

24. Należy ujednolicić przepisy dotyczące budowy obiektów ekologicznych – w tym przejść dla zwierząt – tak, aby optymalnie wykorzystywać środki finansowe z korzyścią dla środowiska.

25. Nowoczesne rozwiązania z zakresu automatyki i zdalnej diagnostyki powinny stopniowo zastępować tradycyjne obchody infrastruktury kolejowej, zapewniając nowoczesne stanowisko pracy (biuro). Automatyzacja identyfikacji i klasyfikacji usterek oraz pomiarów rozjazdów, zintegrowana z istniejącymi systemami kolejowymi (w tym systemami sterowania ruchem i utrzymania), pozwoli na skrócenie czasu reakcji i podniesienie poziomu bezpieczeństwa.

26. Należy rozwijać i pilotażowo wdrażać zautomatyzowane metody diagnostyki infrastruktury kolejowej z wykorzystaniem bezzałogowych statków powietrznych (UAV), pojazdów pomiarowych oraz systemów ciągłego monitoringu i analizy obrazowej. Wyniki takich pomiarów powinny być ściśle zintegrowane z systemami utrzymaniowymi (CMMS, SCADA, GIS), aby skrócić czas od wystąpienia usterki do reakcji serwisowej oraz ograniczyć ryzyko awarii infrastruktury krytycznej.

27. Konieczna jest promocja oraz finansowanie wdrożeń innowacyjnych metod diagnostycznych infrastruktury kolejowej, w tym pomiarów z wykorzystaniem bezzałogowych statków powietrznych (UAV), pojazdów pomiarowych, systemów sensorowych oraz zaawansowanej analizy danych. Narzędzia te należy traktować jako element krytycznej infrastruktury bezpieczeństwa, a nie tylko rozwiązania pomocnicze.

28. Konieczny jest szybki rozwój oraz stabilne finansowanie projektów z zakresu sztucznej inteligencji, cyberbezpieczeństwa i transformacji energetycznej kolei, a także programów kształcenia i doskonalenia kadr dla transportu szynowego. Wymienione obszary powinny być traktowane jako inwestycja strategiczna, a nie koszt bieżący.

29. Dla zapewnienia odpowiedniego poziomu bezpieczeństwa na kolei, należy zapewnić stabilne finansowanie planowanych inwestycji oraz utrzymania infrastruktury kolejowej.

30. Efektami inwestycji w infrastrukturę powinny być:

jakość usługi (konkurencyjność, czas, koszt);
wzrost zasięgu (przystanki, przepustowość, częstotliwość);
skrócenie czasu (przepustowość, likwidacja wąskich gardeł);
wzrost liczby pasażerów;
komfort i bezpieczeństwo;
ograniczenie kosztów (np. poprzez elektryfikację);
zgodność rozkładów z potrzebami;
dostępność informacji.

Dlatego też miernikiem efektywności inwestycji nie powinny być tylko kilometry zbudowanych torów kolejowych.

31. Konieczne jest podjęcie skoordynowanych działań merytorycznych, organizacyjnych i finansowych na rzecz transformacji polskiej kolei w kierunku nisko- i zero emisyjnego systemu transportu, spójnego z krajową i unijną polityką klimatyczno-energetyczną. Działania te powinny obejmować zarówno modernizację infrastruktury, jak i optymalizację procesów eksploatacyjnych.

32. Konieczne jest opracowanie standardów i wytycznych technicznych dotyczących integracji odnawialnych źródeł energii, w szczególności instalacji fotowoltaicznych i wiatrowych oraz magazynów energii, z systemem zasilania trakcyjnego i zasilania obiektów sterowania ruchem. Wytyczne te powinny uwzględniać wymagania jakości energii, niezawodności zasilania oraz bezpieczeństwa pracy urządzeń kolejowych.

Zdjęcia: Robert Gąsienica, Tomasz Filiciak