Emilia Kruczek, Zuzanna Kurowska, Anna Wojnarowicz, Dominika Hyży, Michał Małysz

Koncepcja zrównoważonej mobilności dla miasta Wołów w oparciu o stały takt połączeń

Streszczenie: Wołów jest przykładem miasta znajdującego się w ekwidystancie 25 km od granic Wrocławia. Mimo swojego niedalekiego położenia względem największego miasta Dolnego Śląska, jak i zespołu osadniczego Legnicko-Głogowskiego Okręgu Miedziowego (LGOM), transport zbiorowy opiera się na połączeniach kolejowych prowadzonych po linii kolejowej nr 273. Transport autobusowy nie jest szczególnie rozwinięty przy dość małej liczbie połączeń i niecyklicznym rozkładzie jazdy. Deklaracje przemieszczeń ludności na podstawie Narodowego Spisu Powszechnego 2021 wskazują, że istnieje popyt na przewozy na znacznie szerszą skalę niż wskazują na to rozkłady jazdy. O ile takt połączeń kolejowych w kierunku Wrocławia w godzinach porannych jest akceptowalny, to do Legnicy czy Lubina bezpośredni dojazd jest niemożliwy. Również w obrębie miasta nie występuje komunikacja miejska pozwalająca na swobodne przemieszczanie się. Celem artykułu jest przedstawienie koncepcji zrównoważonej mobilności dla Wołowa i jego subregionu z założeniem stałego taktu połączeń. Proponowane rozwiązania obejmują rozwój: połączeń kolejowych w kierunku Wrocławia, połączeń autobusowych w subregionie Wołowa we wszystkich kierunkach deklarowanych w NSP 2021 oraz komunikacji miejskiej w obrębie miasta. Połączenia zostały zaprojektowane z wykorzystaniem programu PTV Visum. Przedstawiona koncepcja może służyć jako źródło inspiracji do planowania polityki regionalnej i lokalnej w zakresie rozwoju transportu zbiorowego, opartego o rozwiązania multimodalne na węźle w Wołowie.

Słowa kluczowe: transport regionalny, transport miejski, Dolny Śląsk, zrównoważona mobilność, Wołów

Krzysztof Domino, Wojciech Gamon

Od Baltimore do Śląska: komputery kwantowe i hybrydowe metody optymalizacji w planowaniu transportu szynowego

Streszczenie: Planowanie i zarządzanie ruchem w systemach transportu szynowego należy do najbardziej złożonych wyzwań w transporcie publicznym. Każde zakłócenie – awaria, opóźnienie czy nieprzewidziane zdarzenie – wymaga szybkiego przeliczenia rozkładów jazdy, co w praktyce jest trudne do osiągnięcia przy użyciu klasycznych metod obliczeniowych. Dlatego rośnie zainteresowanie alternatywnymi paradygmatami, w tym komputerami kwantowymi i metodami hybrydowymi. Badania prowadzone wspólnie przez naukowców z Polski i USA na przykładzie sieci Baltimore Light RailLink pokazały, że komputery kwantowe, mimo ograniczeń typowych dla ery NISQ (Noisy Intermediate-Scale Quantum pl. kwantowe o średniej skali wielkości obarczone szumem), mogą generować realistyczne warianty rozkładów jazdy. Zamiast jednego sztywnego planu, urządzenia kwantowe tworzą zestaw scenariuszy, które lepiej odzwierciedlają niepewność i losowość w ruchu aglomeracyjnym. Szczególnie obiecujące mogą tu okazać się podejścia hybrydowe, łączące moc klasycznych algorytmów z elastycznością metod kwantowych. Na tym tle doświadczenia polskich naukowców, zwłaszcza we współpracy z Kolejami Śląskimi, wskazują kierunki praktycznego zastosowania. Harmonogramowanie obiegów taboru – w przypadku operatora dysponującego około 60 elektrycznymi zespołami trakcyjnymi i uruchamiającego około 500 pociągów dziennie – stanowi typowy przykład problemu o ogromnej złożoności. Uwzględnienie potrzeb pasażerów (dopasowanie liczby miejsc, punktualność, elastyczne reagowanie na zakłócenia) sprawia, że metody kwantowe dysponują szczególnym potencjałem. Artykuł omawia przykłady międzynarodowe i krajowe, wskazując na potencjał komputerów kwantowych i inspirowanych fizyką metod optymalizacyjnych w budowaniu bardziej odpornych, elastycznych i przyjaznych pasażerowi systemów transportu szynowego.

Słowa klucze: transport szynowy, obliczenia kwantowe, optymalizacja

Krzysztof Grzelec, Adam Raszpunda, Kamil Bujak

Zachowania i preferencje transportowe mieszkańców gminy wiejskiej w aglomeracji na przykładzie Gminy Wejherowo

Streszczenie: Zrównoważona mobilność jest wpisana w strategie miast i gmin. Jej cele przedstawione są w planach zrównoważonej mobilności. W celu monitorowania zmian w zachowaniach i preferencjach transportowych oraz efektywności poszczególnych instrumentów kształtowania zachowań transportowych mieszkańców, należy prowadzić badania potrzeb przewozowych, popytu, preferencji i zachowań transportowych. W niniejszym artykule przedstawiono wybrane wyniki badań preferencji i zachowań transportowych mieszkańców gminy wiejskiej Wejherowo, która jest położona w obszarze Metropolii Zatoki Gdańskiej. Wyniki badań wskazują, z jednej strony na różnice w zachowaniach i preferencjach transportowych mieszkańców gminy wiejskiej w porównaniu do miast z rdzenia aglomeracji, z drugiej wskazują na określone podobieństwa do mniejszych miast położonych na obrzeżu obszaru metropolitalnego.

Słowa kluczowe: transport miejski, transport zbiorowy, gminy wiejskie,  jakość przewozów, preferencje pasażerów

Marcin Rechłowicz

Rynek regionalnych kolejowych przewozów pasażerskich we wschodnich Niemczech

Streszczenie: Artykuł stanowi syntetyczną analizę rynku regionalnych kolejowych przewozów pasażerskich we wschodnich Niemczech. Scharakteryzowano dwie podstawowe grupy podmiotów na tym rynku, to jest organizatorów przewozów i operatorów, a także udzielone zamówienia, prowadzące do zawarcia umowy o świadczenie usług publicznych. Zamówień tych udzielano zarówno w ramach konkurencyjnej procedury przetargowej, jak i bezpośrednio. Charakteryzują się one znacznym zróżnicowaniem pod względem wolumenu oraz czasu ich trwania. Szczególną uwagę poświęcono bezpośredniemu udzielaniu zamówień. Dodatkowo omówiono przykład z kraju związkowego Saksonia-Anhalt, gdzie doszło do przedwczesnego rozwiązania umowy pomiędzy organizatorem a operatorem.

Słowa kluczowe: transport kolejowy, transport pasażerski, regionalne pasażerskie przewozy kolejowe, organizacja przewozów