Romanika Okraszewska, Kazimierz Jamroz, Jagoda Kujawa
Standardy planowania tras dla pieszych: od dydaktyki do praktyki
Streszczenie: W artykule przeanalizowano rolę edukacji kadr inżynierskich i planistycznych we wdrażaniu do praktyki inwestycyjnej krajowych standardów projektowych WR-D 41-1 „Planowanie tras dla pieszych”. W pierwszej części syntetycznie przedstawiono ewolucję paradygmatów urbanistycznych prowadzącą do zmiany podejścia do kształtowania systemów transportowych i wzrostu znaczenia ruchu pieszego. Omówiono najważniejsze idee oraz koncepcje współczesnego projektowania „miast dla ludzi”, stanowiące podstawę rozwoju standardów infrastruktury pieszej. Na tym tle scharakteryzowano uwarunkowania formalno-prawne wytycznych WR-D 41-1 oraz czynniki sprzyjające ich upowszechnianiu w polskiej praktyce projektowej. Szczególną uwagę poświęcono znaczeniu aktualizacji programów kształcenia o nowe wytyczne i standardy techniczne. Wskazano, że skuteczne wdrażanie nowoczesnych rozwiązań wymaga kształtowania odpowiednich kompetencji i postaw już na etapie edukacji akademickiej. Głównym elementem opracowania jest analiza implementacji metodologii WR-D 41-1 w projekcie dydaktycznym realizowanym przez studentów. Studium przypadku umożliwiło operacjonalizację założeń wytycznych oraz ocenę istniejącej tkanki miejskiej. Wyniki wykazały, że brak systemowego planowania ruchu pieszego na wcześniejszych etapach rozwoju obszarów zurbanizowanych prowadzi do trwałych barier przestrzennych i niedoborów infrastrukturalnych. W artykule wykazano również zbieżność proponowanych rozwiązań z oczekiwaniami społecznymi, czego przykładem jest zgodność opracowanej koncepcji z lokalnymi inicjatywami wdrażania stref Tempo 30. Zidentyfikowane bariery stały się podstawą do szerszej dyskusji nad potrzebą uwzględniania standardów WR-D w dokumentach planistycznych oraz nad możliwościami, jakie w tym zakresie stwarza reforma systemu planowania przestrzennego.
Słowa kluczowe: planowanie transportu, planowanie przestrzenne, piesi, ocena dostępności, planowanie tras, projektowanie infrastruktury
Zuzanna Kurowska, Emilia Kruczek, Anna Wojnarowicz, Dominika Hyży, Aleksandra Marcinkowska, Michał Małysz
Koncepcja zrównoważonej mobilności dla subregionu lubańskiego w oparciu o model mobilności SSDM
Streszczenie: Artykuł prezentuje kompleksową koncepcję kształtowania zrównoważonej mobilności w powiecie lubańskim, położonym w województwie dolnośląskim, opartą na rozwoju zintegrowanego systemu transportu kolejowego i autobusowego. Obszar ten, mimo istotnych walorów turystycznych – obejmujących m.in. uzdrowisko Świeradów-Zdrój, Zamek Czocha i dolinę Kwisy – charakteryzuje się ograniczoną dostępnością transportową, co stanowi barierę dla dalszego rozwoju funkcji turystycznych. Lubań pełni funkcję jednego z głównych węzłów transportowych w zachodniej części województwa dolnośląskiego, jednak oferta przewozów pasażerskich pozostaje niewystarczająca. Szczególnie istotnym ograniczeniem jest brak dywersyfikacji kierunków połączeń kolejowych obsługiwanych taborem elektrycznym, które obecnie realizowane są wyłącznie w relacjach do Legnicy i Wrocławia. W związku z powyższym zasadna jest interwencja ukierunkowana na poprawę dostępności transportowej analizowanego obszaru. Głównym celem badania jest zastosowanie modelu SSDM (Spatial Service Deficit Mobility) w identyfikacji źródeł i celów podróży, co stanowi podstawę do opracowania koncepcji zintegrowanego systemu transportu publicznego, łączącego kolej regionalną z transportem autobusowym. Zaproponowany system zakłada utworzenie spójnej siatki połączeń transportu zbiorowego, zapewniającej efektywną obsługę mobilności zarówno w skali powiatu, jak i całej zachodniej części regionu. Istotnym elementem koncepcji są rozwiązania multimodalne, w szczególności w obrębie węzła przesiadkowego w Lubaniu, których projektowanie wsparto wykorzystaniem oprogramowania PTV Visum. Wdrożenie zaproponowanych rozwiązań może przyczynić się do uzyskania pozytywnych efektów społecznych, gospodarczych i środowiskowych, w tym poprawy dostępności transportowej dla mieszkańców, wzrostu ruchu turystycznego oraz zwiększenia atrakcyjności inwestycyjnej i osiedleńczej obszaru. Przedstawiona koncepcja wpisuje się w założenia europejskich strategii zrównoważonego rozwoju transportu i może stanowić modelowe rozwiązanie dla regionów peryferyjnych, a także wyznaczać kierunki rozwoju systemów transportowych powiatu lubańskiego oraz obszaru zachodnich Sudetów.
Słowa kluczowe: zrównoważona mobilność, transport publiczny, model SSDM, rozwiązania multimodalne
Aleksander Borek, Jadwiga Borek, Renata Żochowska
Analiza dostępności komunikacyjnej miejscowości uzdrowiskowych w aspekcie połączeń kolejowych na przykładzie Nałęczowa, Buska-Zdroju, Ciechocinka i Baden-Baden
Streszczenie: W artykule przedstawiono analizę dostępności komunikacyjnej miejscowości uzdrowiskowych, ze szczególnym uwzględnieniem połączeń kolejowych oraz obsługi transportowej na odcinku łączącym stację kolejową z centrum danej miejscowości. Problematyka ta wpisuje się w globalne trendy zrównoważonego rozwoju oraz dążenie do redukcji zanieczyszczeń powietrza generowanych przez transport samochodowy. W badaniach skupiono się na weryfikacji oferty przewozowej w wybranych polskich uzdrowiskach położonych w terenach nizinnych, takich jak Nałęczów, Busko-Zdrój i Ciechocinek. Zostały one wybrane na podstawie lokalizacji infrastruktury kolejowej w stosunku do centrum miejscowości. W ramach przyjętej metodyki przeprowadzono analizę porównawczą, w której za punkt odniesienia przyjęto model funkcjonujący w niemieckim kurorcie Baden-Baden. Ośrodek ten posiada podobną charakterystykę przestrzenną oraz zbliżony potencjał bazy noclegowej. W badaniu wykorzystano wskaźniki oceniające stopień integracji transportu lokalnego z ruchem kolejowym oraz dostosowanie oferty do liczby miejsc noclegowych i potrzeb stałych mieszkańców. Zakres artykułu rozszerzono również o weryfikację systemów informacji pasażerskiej, stanowiących zasadniczy element integracji transportu. Wyniki analizy dowodzą, że podczas gdy Baden-Baden dysponuje 157 regularnymi połączeniami kolejowymi i 429 kursami łączącymi dworzec z centrum, polskie ośrodki oferują zaledwie od 7 do 16 takich połączeń dziennie. Zidentyfikowano zjawisko wykluczenia komunikacyjnego w analizowanych polskich uzdrowiskach, potęgowane przez brak integracji rozkładów jazdy i chaos informacyjny. Niedostateczna oferta transportu zbiorowego zmusza kuracjuszy do korzystania z pojazdów indywidualnych, co stoi w sprzeczności z zasadami zrównoważonego rozwoju. Poprawa jakości obsługi polskich uzdrowisk wymaga pilnego wdrożenia zintegrowanych systemów transportowych, wzorowanych na rozwiązaniach zagranicznych.
Słowa kluczowe: transport publiczny, dostępność transportowa, integracja transportu, wykluczenie komunikacyjne
Dominika Hyży, Anna Wojnarowicz, Zuzanna Kurowska, Emilia Kruczek, Michał Małysz
Centralność sieci połączeń Kolei Dolnośląskich i jej odzwierciedlenie w rozkładzie jazdy
Streszczenie: Artykuł poświęcony jest analizie centralności w sieci połączeń kolejowych obsługiwanych przez Koleje Dolnośląskie oraz ocenie jej znaczenia dla regionalnej mobilności. Badanie przeprowadzono na podstawie danych GTFS (General Transit Feed Specification) aktualnych na dzień 9 czerwca 2026 r., które wykorzystano do budowy grafowego modelu sieci transportowej, w którym stacje i przystanki reprezentują węzły, a połączenia między nimi krawędzie. Celem pracy była identyfikacja najważniejszych elementów sieci oraz ocena związku pomiędzy ich znaczeniem topologicznym a rzeczywistą rolą w organizacji oferty przewozowej. W analizie zastosowano sześć miar centralności: pośredniczącą, bliskości, stopnia, wektora własnego, harmoniczną oraz Katza. Uzyskane wartości zestawiono z tygodniową liczbą zatrzymań pociągów oraz liczbą obsługiwanych tras. Zależności pomiędzy miarami centralności a znaczeniem operacyjnym stacji oceniono z wykorzystaniem współczynnika korelacji Pearsona i współczynnika determinacji R², a istotność statystyczną korelacji zweryfikowano przy poziomie α = 0,05. Wyniki wskazały na dominującą pozycję Wrocławia Głównego oraz wysokie znaczenie Legnicy i innych kluczowych węzłów regionalnych. Najsilniejszą zależność z intensywnością obsługi wykazały centralność Katza oraz centralność wektora własnego. Analiza pozwoliła również wskazać elementy szczególnie istotne dla spójności i funkcjonowania sieci połączeń Kolei Dolnośląskich. Ze względu na ograniczenie badania do jednego przewoźnika wyniki nie mogą być bezpośrednio utożsamiane z oceną przepustowości całej infrastruktury kolejowej regionu.
Słowa kluczowe: Koleje Dolnośląskie, centralność sieci, transport regionalny, Dolny Śląsk, transport kolejowy
Ryszard Przybyszewski
Elektryczny autobus dwukierunkowy
Streszczenie: Czy można napisać artykuł o autobusie komunikacji publicznej, którego jeszcze nie ma? Niniejszy tekst właśnie takiego pojazdu dotyczy: elektrycznego autobusu dwukierunkowego. Wprowadzenie silników elektrycznych jako jedynego napędu w autobusach umożliwia zaprojektowanie nowego, dotąd nie stosowanego w komunikacji publicznej, symetrycznego autobusu dwukierunkowego. Artykuł dotyczy autobusu, który nie został jeszcze wyprodukowany według przedstawionego w tekście projektu. Na wstępie podano kilka przykładów pojazdów dwukierunkowych zastosowanych w komunikacji publicznej oraz na lotniskach. Artykuł zawiera koncepcje zaprojektowania wnętrza autobusu dla 90 osób, szacunkowe koszty jego budowy oraz kilka przykładów zastosowania elektrycznych autobusów dwukierunkowych w komunikacji publicznej, w tym szczególnie jako linii dojazdowych zwiększających obszar obsługiwany ekologicznym transportem. W artykule zawarto również propozycję procedury postępowania dla uruchomienia produkcji przedmiotowego autobusu.
Słowa kluczowe: transport publiczny, autobus symetryczny, autobus dwukierunkowy, elektromobilność
